Dermatoloji

Dermatoloji

Dermatoloji, deri ve deri ekleri (saç, tırnak, ter bezleri) ile mukozanın hastalıkları ile ilgilenen tıp dalıdır. Deri, vücudun en büyük organıdır. Derinin fonksiyonları arasında güneşten gelen ultraviyole ışınlarının filtrelenmesi, vücut sıcaklığının korunması ve su dengesinin sağlanması bulunur. Deri hastalıkları genellikle kozmetik açıdan da etkisi olan hastalıklardır. Deri hastalıklarının tanı ve tedavisinde deri biyopsisi, dermatoskopik görüntüleme, kriyoterapi, alerji testleri ve fototerapi gibi yöntemler kullanılabilir. Ayrıca dermatoloji, dermatolojik cerrahi ve kozmetik dermatoloji olmak üzere iki başlık altında incelenebilir. Dermatolojik cerrahi alanı deri biyopsilerini, tırnak çekilmesini, deri tümörlerinin tedavisini ve benlerin alınması gibi prosedürleri kapsar. Kozmetik dermatoloji alanı ise botulinum toksin (botoks), lazer epilasyon, dolgu ve saç ekimi gibi uygulamaları kapsar. Uygulanacak yöntem, hastanın durumuna göre ilgili hekim tarafından değerlendirilir.

Akne

Akne, deri üzerinde yer alan kıl köklerinin yağ ve ölü deri hücreleriyle tıkanması sonucu ortaya çıkabilen bir cilt problemidir. Her yaştan bireyi etkileyebilen bu problem, genç popülasyonda daha yaygın görülür. Akne belirtileri, problemin seviyesine bağlı olarak değişiklik gösterebilir. Kapalı tıkalı gözenekler (beyaz noktalar), açık tıkalı gözenekler (siyah noktalar), küçük kırmızı hassas şişlikler, uçlarında iltihap bulunan şişlikler, derinin altında büyük sert ağrılı nodüller ve derinin altında ağrılı iltihap dolu kistik lezyonlar aknenin sık görülen belirtilerindendir.

Akne problemine katkıda bulunabilecek dört ana faktör; fazla sebum (yağ) üretimi, bakteriler, inflamasyon ve yağ ile ölü deri hücreleri nedeniyle tıkanmış kıl kökleri olarak sıralanabilir. Akne tipik olarak yüz, alın, göğüs, sırtın üst kısmı ve omuzlarda görülür. Bu dağılımın sebebi, vücudun bu bölgelerinde sebasöz (yağ) bezlerinin daha yoğun olmasıdır. Kıl folikülleri de bu sebasöz bezlere bağlıdır. Kıl folikülleri tıkanıklık sonucu şişebilir ve beyaz noktalar oluşturabilir. Bu beyaz noktalar deri yüzeyine açılabilir veya koyulaşarak siyah noktaları oluşturabilir. Siyah noktalar gözeneklerde biriken kir gibi görünse de bu görüntünün esas sebebi, beyaz noktaların havayla temas ettiğinde kahverengiye dönüşen bakteriler ve sebumla tıkanmasıdır. Nodüller (sivilceler), kıl köklerinin iltihaplanması veya bakterilerle enfekte olması sonucu gelişen, merkezi beyaz çevresi kırmızı görünümlü şişliklerdir. Kıl foliküllerinin derinindeki tıkanıklıklar ve iltihaplanma, cilt yüzeyinin hemen altında kistik lezyonlara yol açabilir.

Akne problemine ilişkin risk faktörleri arasında hormonal değişiklikler, bazı ilaçların kullanımı, karbonhidrattan zengin diyet ve stres sayılabilir. Yaygın kanının aksine, çikolata ve yağlı yiyeceklerin tüketiminin, hijyen problemlerinin ve düzenli olarak temizlendiği sürece kozmetik ürün kullanımının akne üzerindeki etkisi sınırlıdır.

Akne problemi olan bireyler genellikle evde yapılan bakıma yanıt vermeyen durumlarda bir sağlık kuruluşuna başvurmayı tercih edebilir. Ayrıca ileri yaşta ani başlayan, şiddetli akne durumu, altta yatan ve değerlendirilmesi gereken bir sağlık sorununa işaret edebilir; bu tür durumlarda bir hekime danışılması önerilir.

Akne tedavisi, aknenin tipine, yaygınlığına ve hastanın yaşına göre değişiklik gösterebilir. Aknenin medikal tedavisinde hekim kontrolünde antibiyotikler, retinoidler ve benzoil peroksit gibi ilaçlar kullanılabilir. Daha büyük kistik lezyonlarda drenaj yöntemi hekim tarafından değerlendirilebilir. Tedavi seçimi kişiye özel olarak ilgili hekim tarafından belirlenir.

Saç ve Saçlı Deri Hastalıkları

Saç ve saçlı deri hastalıkları, çoğunlukla bireylerin dış görünüşünü etkileyen problemler olarak bilinir. Sık görülen saç hastalıkları arasında saç dökülmesi, kepek, seboreik dermatit, beşik kapağı, saç bitleri, saçkıran, folikülit ve sedef hastalığı sayılabilir.

Saç dökülmesinin birçok türü vardır. Alopesi areata, bağışıklık sisteminin saç köklerine etkisi sonucu saçların dökülmesi durumudur. Traksiyon alopesi, at kuyruğu, örgü veya koruyucu kask kullanımına bağlı sürekli gerilime maruz kalan saçların kademeli olarak dökülmesi durumudur. Saç dökülmesinin değerlendirme ve tedavi yaklaşımı, dökülmenin tipine ve nedenine bağlı olarak değişiklik gösterebilir. Kalıcı saç dökülmesine neden olabilen ve kıl foliküllerini hasarlayan durumlarda saç ekimi cerrahisi hekim tarafından bir seçenek olarak değerlendirilebilir.

Kepek, ölü saçlı deri hücrelerinin dökülmesiyle ortaya çıkan bir problemdir. Kesin nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte mantar kaynaklı olabileceği bildirilmiştir. Kepek probleminde kalıcı bir çözümden söz etmek mümkün değildir; içeriğinde kömür katranı, salisilik asit, selenyum sülfür veya ketokonazol bulunan şampuanların kullanımı hekim önerisiyle değerlendirilebilir.

Seboreik dermatit, kepekten daha belirgin bir saçlı deri problemidir. Kafa derisi kızarmış ve yağlı görünümde olabilir. Saçlı deri dışında kaşlar arasında, burun derisinde, kulak çevresinde kızarık, yağlı, kabuklu pullanma görülebilir.

Beşik kapağı, altı aydan küçük bebeklerde görülen seboreik dermatit tipidir. Bebeğin kafa derisinde, ensesinde ve kulak çevresinde görülebilir. Yaklaşımında bebek cildine uygun bir şampuanla düzenli yıkama önerilir; bebek sağlığıyla ilgili her durumda çocuk hekimine danışılması önemlidir.

Saç bitleri, kanla beslenen küçük kanatsız böceklerdir. Kafa derisine yerleşen dişi bitler yumurtalarını saçların arasına bırakır. Saç bitlerinin yönetiminde özel şampuanlar ve ince dişli taraklar kullanılabilir. Bitlerin tamamen temizlendiğinden emin olmak için birkaç hafta süreyle takip önerilir.

Saçkıran hastalığı, saçlı deride yuvarlak, pullu, kırmızı döküntüler ve saçsız alanlar bırakabilen bulaşıcı bir enfeksiyondur. Yakın temas, şapka, kıyafet, havlu ve tarak paylaşımı bulaşma yollarındandır. Yaklaşımında hekim tarafından belirlenen ilaçlar ve mantar önleyici şampuanlar kullanılabilir.

Folikülit, saç köklerini içeren folikül keselerinin iltihaplanması durumudur. Genellikle saç köklerine yerleşen bakterilerden kaynaklanabilir. Yaklaşımında hekim kontrolünde antibiyotik kullanımı ve bölgenin serin, temiz ve kuru tutulması önerilir.

Sedef hastalığı, vücudun sürekli yeni cilt hücresi üretmesine bağlı olarak sıklıkla kafa derisinde görülebilen, kaşıntılı, ağrılı, kalın kabuklu pulların oluştuğu kronik bir hastalıktır. Yaklaşımında sıklıkla steroid içerikli kremler, katran veya salisilik asit içeren şampuanlar ve ultraviyole ışın uygulaması hekim tarafından değerlendirilir.

Mantar Hastalıkları

Mantar hastalıkları, sık karşılaşılan bulaşıcı enfeksiyon hastalıklarından biridir. Normal şartlarda vücudun doğal yapısında bulunan mantarlar ve bakteriler, aralarındaki dengenin bozulması sonucu aşırı üreyebilir. Vücut bütünlüğünün herhangi bir sebeple bozulması durumunda çoğalan mantarlar vücut içine girerek enfeksiyon odağı oluşturabilir. Deride kızarıklık, döküntü, kaşıntı ve iltihaplanmaya sebep olan mantar enfeksiyonları en sık ayak, tırnak, kasık bölgesi, vajina ve saçlı deri olmak üzere vücutta farklı yerlerde görülebilir. Mantar enfeksiyonlarının erken dönemlerinde sınırları belirli olabilir; ancak zaman içinde yakın ya da uzak diğer vücut bölgelerine yayılım gösterebilir. Mantar enfeksiyonlarının görülme sıklığını artırabilecek risk faktörleri arasında obezite, diyabet, gebelik ve bağışıklık sistemini etkileyen hastalıklar sayılabilir. Mantar türleri nemli ve sıcak koşullarda daha kolay çoğalarak enfeksiyona yol açabilir. Enfeksiyonun genel bulguları arasında deride yuvarlak şekilli kızarıklık, renk değişikliği, pullanma, iltihaplanma ve geçmeyen kaşıntı sayılabilir. Mantar hastalıkları tuttuğu alana göre farklı tiplerde görülebilir.

Tırnak mantarı (onikomikoz), sıklıkla ayak tırnaklarında görülür ve tırnakta kalınlaşma, renk değişikliği ve şekil bozukluğu gibi bulgular gösterebilir. Bir tırnaktan başlayıp diğer tırnaklara yayılabilir. Ayak mantarı (tinea pedis), ayak taban derisinde kalınlaşma ve küçük parmağa yakın bölgede nemlenme bulgularıyla ortaya çıkabilir; ileri dönemde koku ve çatlaklar da eşlik edebilir. Vajinal mantar (kandidiazis), kadın dış genital organlarında (vulva) ve vajinada görülen bir mantar enfeksiyonudur; hastalar sıklıkla şiddetli kaşıntı şikayetiyle bir sağlık kuruluşuna başvurabilir. Saç mantarı (tinea capitis), saçlı deriyi ve saçı etkileyen bir mantar enfeksiyonudur; kızarıklık, iltihaplanma, kaşıntı ve kepeklenme gibi bulgularla seyredebilir. Vücut mantarı (tinea corporis), saçlı deri, tırnak, el ve ayak gibi bazı alanlar hariç tüm vücutta ortaya çıkabilen bir mantar enfeksiyonudur.

Mantar enfeksiyonu tanısı, bölgeden alınan deri örneğinin laboratuvar testleriyle incelenmesiyle konulabilir. Yaklaşımında genellikle hekim tarafından belirlenen ilaçlar, kremler ve şampuanlar kullanılır. Mantarlar uygun şartlarda hızlı çoğalabildiğinden, önerilen tedavinin düzenli sürdürülmesi önemlidir. Tedavi süresi mantarın türüne ve yerleşim yerine göre değişebilir.

Diyabet tanısı olan bireylerde ayak bölgesinde görülen mantar enfeksiyonlarının takibi özellikle önemlidir. Gözden kaçırılan ya da tedavisi aksatılan bir mantar enfeksiyonu, diyabetik ayak olarak adlandırılan ve hafif duyu bozukluğundan daha ciddi komplikasyonlara kadar geniş bir yelpazede değerlendirilen sorunlara yol açabilir. Bu nedenle diyabet hastalarının ayak sağlığı konusunda düzenli olarak hekimlerine danışması önerilir.

Yukarıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; herhangi bir cilt, saç veya tırnak şikayetinde tanı ve tedavi süreci için mutlaka bir dermatoloji uzmanına danışılmalıdır.

Vimfay ile Dermatoloji Koordinasyonu

Vimfay, tedavi veya teşhis hizmeti sunan bir sağlık kuruluşu değil, uluslararası hastaların dermatoloji alanında hizmet veren sağlık kuruluşlarıyla iletişimini kolaylaştıran bir koordinasyon ve danışmanlık kuruluşudur. Talep edilmesi halinde randevu planlaması, hastane/klinik yönlendirmesi, seyahat ve iletişim süreçlerinde destek sağlanır. Tedavi kararı, yöntem seçimi ve olası sonuçlar tamamen ilgili hekimin ve sağlık kuruluşunun sorumluluğundadır. SGK veya özel sigorta kapsamına ilişkin güncel ve resmi bilgi için ilgili sigorta kurumunun resmi kaynaklarından veya e-Devlet üzerinden teyit alınması önerilir.