Check-up

Check-up

Hastalıkların erken tespiti ve önlenmesi açısından önemli olan sağlık taramaları her yaş grubundan insana uygulanabilmektedir. Özellikle 40 yaş sonrası ortaya çıkma olasılığı yüksek olan hastalıkların düzenli kontrolü sağlık açısından önem taşımaktadır. Check-up programları kişilerin ihtiyaçlarına göre hekim tarafından belirlenebilir; cinsiyete, yaşa ve hastalık risklerine göre farklı içerikte programlar oluşturulabilir. Genel tıbbi bilgiye göre, erken dönemde tespit edilen hastalıklarda tedaviye yanıt oranı görece daha yüksek olabilirken, tespitin geciktiği durumlarda süreç zorlaşabilmekte ve başka sağlık problemlerine zemin hazırlayabilmektedir. Bu nedenle erken tanı amaçlı düzenli sağlık taramaları, hekim yönlendirmesiyle önem kazanmaktadır.

Yapılan Testler

Düzenli sağlık taramaları ve testler, olası sağlık problemlerini henüz belirti vermeden ya da ilerlemeden tespit etmek açısından önemlidir. Birçok sağlık problemi erken dönemde tespit edildiğinde daha kolay yönetilebilirken, tespitte gecikme yaşanması durumunda hem genel sağlık durumu etkilenebilmekte hem de tedavi süreci uzayabilmektedir. Check-up; bir hastanın ya da sağlıklı bir bireyin genel sağlık durumunun değerlendirilmesi ve varsa risklerin erken dönemde belirlenmesi amacıyla yapılan muayene ve testleri kapsayan genel bir sağlık taramasıdır. Check-up programları Kadın Check-up Programı, Erkek Check-up Programı, Çocuk Check-up Programı gibi başlıklara ya da diyabet, kalp hastalıkları, kemik erimesi, kanser gibi belirli hastalık gruplarına yönelik özel başlıklara ayrılabilir.

Hangi muayene ve testlere ihtiyaç duyulduğu; yaş, cinsiyet, ailede hastalık öyküsü, sigara kullanımı, kilo, fiziksel aktivite düzeyi ve beslenme alışkanlıkları gibi etkenlere bağlı olarak hekim tarafından belirlenir. Bu nedenle bir sağlık taramasına gitmeden önce aileye ait hastalık geçmişini öğrenmek, önceden yapılmış aşıların geçerlilik sürelerini kontrol etmek ve hekime sorulacak soruları önceden not almak faydalı olabilir. Genel olarak bir check-up; kan tahlili, idrar tahlili, elektrokardiyografi (EKG), akciğer grafisi, karın ultrasonografisi gibi tetkikleri içerebilir. Bunların dışında kadınlara yönelik mamografi ve jinekolojik muayene, erkeklere yönelik prostat muayenesi gibi tetkikler de hekim önerisiyle uygulanabilir. 40 yaş üzeri kişilerde gaitada gizli kan testi ve eforlu EKG, 50 yaş üzeri kişilerde ise kolonoskopi, endoskopi gibi ileri düzey tetkikler hekim değerlendirmesine göre önerilebilir.

Aile öyküsüne bağlı olarak düzenli şeker, kolesterol ve tansiyon takibi hekim tarafından önerilebilir. Bunların dışında kişinin soruları, bildirdiği şikayetler ve hekimin klinik değerlendirmesi doğrultusunda diş muayenesi, vücut kompozisyonu analizi, tiroid taraması, hepatit taraması, kemik yoğunluğu ölçümü (kemik dansitometrisi), endokrinolojik muayeneler gibi ek tetkikler de uygulanabilir. Yapılan muayene ve tetkikler sonucunda bir sağlık sorunu tespit edilmesi durumunda, hekim tarafından duruma yönelik bir değerlendirme ve gerekiyorsa tedavi planı oluşturulur. Henüz bir hastalık oluşmamış ancak risk oluşturan durumların belirlendiği hallerde ise hekimin önerileri doğrultusunda beslenme, yaşam tarzı, fiziksel aktivite ya da diğer risk faktörlerine yönelik düzenlemeler önerilebilir. Gerekli görülen durumlarda koruyucu aşılar ve egzersiz programları da hekim tarafından önerilebilir. Bu tür erken tespit ve koruyucu yaklaşımlar, hekim danışmanlığında değerlendirildiğinde sağlık açısından önem taşımaktadır.

Kapsadığı Hastalıklar

Geçirilen hastalıklar; yaş, cinsiyet, kilo, genetik yatkınlık, çevresel faktörler, beslenme alışkanlıkları, yaşam tarzı ve fiziksel aktivite düzeyi gibi birçok farklı faktöre bağlı olabilir. Bu nedenle aile hastalık geçmişine, kronik hastalıklara bağlı olarak ve hekim önerisi doğrultusunda 40 yaşından sonra düzenli sağlık taramaları önem kazanabilir. Toplumda sık görülen yüksek tansiyon, diyabet, yüksek kolesterol gibi durumlar ile akciğer kanseri, bağırsak kanseri, meme kanseri gibi hastalıklar; erken dönemde tespit edildiğinde, genel tıbbi literatüre göre daha etkili şekilde yönetilebilme ve tedaviye yanıt verme olasılığı taşıyabilmektedir. Kesin değerlendirme her zaman hekim muayenesi ve ilgili tetkiklere dayanmalıdır. Bu tip hastalıkların geç tespiti ise vücudun diğer sistemlerinin de etkilenmesine ve tedavi sürecinin zorlaşmasına neden olabilmektedir.

Bazı hastalıklar belirti vermeden sinsi bir seyir izleyebilir. Bu tür hastalıkların tespitinde düzenli sağlık taramaları önem taşır. Örneğin kolon kanserleri, birçok hastada ileri evrelere kadar fark edilmeyebildiği için belirli bir yaş sonrasında hekim önerisi doğrultusunda ilgili tetkiklerin yapılması önerilmektedir. Benzer şekilde yüksek tansiyon, toplumda sık görülen ancak çoğu zaman belirti vermeyen bir durumdur; düzenli sağlık taramaları sayesinde tespiti ve takibi kolaylaşabilmektedir. Sigara ve alkol kullanımı; akciğer kanseri, KOAH, karaciğer hastalıkları gibi durumlar için risk faktörü olarak değerlendirilmektedir.

Bu tür risk faktörlerine sahip kişilerin, herhangi bir şikayeti olmasa bile hekim önerisiyle düzenli sağlık taraması yaptırması önerilmektedir. Aynı şekilde kronik bir hastalığı bulunan kişilerin, bu durumun diğer vücut sistemlerine olası etkilerini takip etmek amacıyla düzenli sağlık kontrollerini sürdürmesi önem taşımaktadır. Kadınlar için düzenli sağlık taramaları kapsamında değerlendirilebilecek hastalıklar arasında meme kanseri, rahim kanserleri, tiroid hastalıkları, koroner kalp hastalıkları, yüksek tansiyon, diyabet ve Alzheimer sayılabilir. Erkekler için ise prostat kanseri, akciğer kanseri, kolorektal kanserler, yüksek tansiyon, koroner kalp hastalıkları, diyabet ve Alzheimer hastalığı erken tespit açısından değerlendirilebilecek başlıklar arasındadır. Bu tür hastalıkların oluşumunda obezite, hormonal değişiklikler ve metabolizma ile ilişkili durumlar gibi birçok faktörün etkili olabildiği bilinmektedir. Bu faktörlerin hekim tarafından değerlendirilmesi ve takip edilmesi, olası risklerin erken dönemde fark edilmesine yardımcı olabilir.

Sık Sorulan Sorular

Check-up hangi yaşta yapılmalıdır? Check-up her yaş grubuna uygulanabilir; ancak içerik ve sıklık, kişinin yaşı, cinsiyeti, aile öyküsü ve genel sağlık durumuna göre hekim tarafından belirlenir.

Check-up programı ne kadar sürede tamamlanır? Program kapsamındaki tetkik sayısına ve türüne bağlı olarak süre değişebilir; kesin süre için ilgili hekim veya kurumla görüşülmesi önerilir.

Check-up sonuçlarında bir risk tespit edilirse ne yapılır? Tespit edilen bulgular hekim tarafından değerlendirilir ve gerekli görülmesi halinde ileri tetkik veya tedavi planı hekim yönlendirmesiyle oluşturulur.

Vimfay ile Check-up Koordinasyonu

Vimfay, sağlık kuruluşu değil; uluslararası hasta koordinasyonu sunan aracı bir kuruluştur. Check-up sürecinde ihtiyaç duyulan hastane ve hekim yönlendirmesi, randevu planlaması, çeviri ve refakat gibi organizasyonel destek hizmetleri sağlanmaktadır. Uygulanacak tetkik ve muayenelerin kapsamı, sonuçların değerlendirilmesi ve olası tedavi süreçleri tamamen ilgili hekimin ve sağlık kuruluşunun sorumluluğundadır. SGK anlaşmaları, kapsam ve güncel şartlarla ilgili en doğru bilgi için resmi SGK kaynaklarından veya e-Devlet üzerinden teyit alınması önerilir.