Organ Nakli

Organ nakli, bir donörden alınan organın ya da organ bölümünün, vücutta artık işlev görmeyen ya da eksik bir organın yerine yerleştirilmesidir. Organ naklinde kullanılacak organlar, canlı vücuttan veya kadavradan alınabilmektedir. Organ bağışlayacak kişiler makineye bağlı yaşamını sürdüren hastalar ya da sağlıklı bireyler olabilir. Hastanın beyin ölümü gerçekleştikten sonraki 24 saat içinde organları alınarak nakil için kullanılabilmektedir. Ayrıca nakil için vücuttan çıkarılan organlar gerekli koşullarda uzun süre korunarak doku ve organ bankalarında saklanabilir. Doku ve organ bankalarında organların korunma süresi genellikle beş yıl kadardır. Kornea gibi hassas dokular daha kısa süre korunabilmektedir.

Organ naklinin alıcı ve vericiye bağlı olarak değişen birkaç türü vardır. Bu türler otogreft, allogreft, izogreft ve ksenogreft olarak sıralanabilir. Otogreft, alıcı ve vericinin aynı kişi olduğu organ naklidir. Genellikle cilt greftleri, koroner bypass cerrahisi veya doku iyileşmesini sağlama amaçlı otogreft kullanılmaktadır. Ayrıca bazı ameliyatlar öncesinde kök hücrelerin otogrefti de yapılabilmektedir. Allogreft, aynı türden iki canlı arasında gerçekleştirilen organ nakli olarak tanımlanır. Bir insandan başka bir insana yapılan organ nakli allogrefttir. Allogreftlerde bireyler arasında bulunan genetik farklılıktan dolayı alıcı bireyin bağışıklık sistemi nakil organa karşı savunma geliştirebilir. Nakledilen organın vücut tarafından yabancı cisim gibi tanınması durumunda nakil reddi gerçekleşebilir. Nakil reddi riski allogreftlerde her zaman vardır; nakil sonrasında bağışıklık sistemi baskılayıcı (immünsüpresif) ilaçlar kullanılarak bu risk azaltılmaya çalışılır. İzogreft, genetik olarak özdeş bireyler arasında yapılan organ naklidir. Genetik olarak özdeş verici ve alıcı genellikle tek yumurta ikizi bireylerden oluşmaktadır. İzogreftler, cerrahi prosedür olarak allogreftlere denktir ancak operasyon sonrasında allogreftlerde yaşanan nakil reddi riskini oluşturmazlar. Ksenogreft, iki farklı türden canlı arasında yapılan organ nakli olarak tanımlanır. Günümüzde en sık uygulanan ksenogreft cerrahi, domuzların kalp kapaklarının insan kalp kapakları yerine nakledilmesidir. Ksenogreftlerde de allogreftlerdeki gibi nakil reddi riski bulunmaktadır. Nakil reddi riski, tür farklılığına bağlı olarak genetik varyasyonun artmasından dolayı ksenogreftlerde daha fazla olabilir.

Günümüzde nakil amaçlı kullanılabilen organ ve dokuların sayısı giderek artmaktadır. Kalp, akciğer, böbrek, karaciğer, bağırsak bölümleri, mide, pankreas, testis ve penis gibi organların nakli yapılabilmektedir. Ayrıca kornea, deri parçaları, kemik iliği, kan damarları, kalp kapakçıkları, kemik ve kan gibi dokuların da nakli gerçekleştirilebilir.

Doku veya organ bağışında bulunmak birçok hastanın tedavi sürecine katkı sağlayabilir. Organ bağışçıları sağlıklı bireyler olabileceği gibi beyin ölümü gerçekleşmiş bireyler de olabilir. Beyin ölümü, birçok sebebe bağlı olarak gelişebilen bir tablodur. Beyinde görülen bir yaralanma, bir travma, beyin damarlarının hasarı veya beyin beslenmesinin bozulması gibi nedenlerle beyin ölümü gerçekleşebilir. Beyin ölümü gerçekleşen bireylerde normal vücut fonksiyonları yapay araçlar ile sağlanabilmektedir. Beyin ölümü gerçekleşen birey, beyin ölümünden önce organ bağışında bulunmuşsa organ nakli için uygun koşullarda beklemesi sağlanır.

Akciğer Nakli

Akciğer, vücudun solunum organıdır. Akciğer hastalıkları, vücuda oksijen alınmasında ve karbondioksitin dışarı verilmesinde probleme neden olur. Akciğer fonksiyonlarının etkilenmesi vücut için hayati sorunlara yol açabilir. Akciğer fonksiyon kaybına yol açan rahatsızlıklardan bazıları kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH), pulmoner fibrozis, kistik fibrozis, pulmoner hipertansiyon ve akciğer kanseridir. Akciğer fonksiyonlarının kaybı sonucunda hastalarda görülen solunum sıkıntısı çeşitli tedavi yöntemleriyle giderilmeye çalışılır. İlaç tedavisi, oksijen desteği tedavisi, kanser hastaları için kemoterapi ve radyoterapi gibi uygulamalar akciğer hastalıklarının tedavisinde sıklıkla kullanılır. Uygulanan tedavi yöntemlerine rağmen yeterli solunum yapması sağlanamayan hastalarda akciğer nakli değerlendirilebilir.

Akciğer nakli, hastanın genel sağlık durumuna ve eşlik eden hastalıklarına göre planlanır. Eğer hastanın aktif bir enfeksiyonu, böbrek, kalp ya da karaciğer hastalıkları varsa akciğer nakli uygun olmayabilir. Ayrıca akciğer nakli yapılabilmesi için hastanın alkol ve sigara gibi alışkanlıklarının olmaması gerekir.

Akciğer nakli için uygun bulunan hasta bekleme listesine alınır. Uygun donör bulunana kadar hasta bekleme listesinde takip edilir. Hastanın nakil işlemi gerçekleşene kadar sağlık durumunun korunması hedeflenir. Bu süreçte hastalara oksijen ve ilaç tedavisi uygulanır. Hastaya uygun bir akciğer bulunduğunda nakil ameliyatı gerçekleştirilir.

Akciğer nakli ameliyatında genel anestezi uygulanır. Hasta cerrahi işlem sırasında ağrı ya da acı hissetmez ve solunumu makineye bağlı şekilde sağlanır. Hastanın solunumunun makineye bağlı şekilde sağlanması ağzından soluk borusuna yönlendirilen bir tüp aracılığıyla sağlanır. Ameliyat sırasında göğüs bölgesine bir kesi yapılır ve göğüs kafesi açılır. Hastanın hasar gören akciğeri dışarı çıkarılır. Donörden alınan sağlam akciğer yerine yerleştirilerek bronşlar ve damarlar nakledilen akciğere bağlanır.

Akciğer nakli ameliyatı sonrasında hasta birkaç gün yoğun bakım ünitesinde takip edilir. Yoğun bakım ünitesinde hasta monitorize edilir ve mekanik ventilatör ile solunumu desteklenir. Ayrıca hastanın göğüs bölgesine bağlanan bir tüp aracılığıyla ameliyat yerinden ve akciğerden gelen sıvıların vücut dışına atılması sağlanır. Hastaya ameliyat sonrasında iyileşme sürecini desteklemek amacıyla çeşitli ilaçlar ver